Αρχαιολογικός χώρος Ελευσίνας
  1. Προϊστορία (-1100 π.Χ.)


    Τα πρώτα αρχαιολογικά ευρήματα στην περιοχή ανήκουν πιθανότατα στα Μεσοελλαδικά χρόνια (18ος- 17ος αιώνας π.Χ.)



  2. Γεωμετρική εποχή (-1100- 800 π.Χ)



  3. Αρχαϊκή εποχή (800-479 π.Χ)


    Κατά το 600 π.Χ. η Ελευσίνα υποτάχθηκε στους Αθηναίους και άκμασε κατά την κλασική και ρωμαϊκή περίοδο.



  4. Κλασική εποχή (478-323 π.Χ)



  5. Ελληνιστική εποχή (322- 31 π.Χ)



  6. Ρωμαϊκή εποχή (30 π.Χ.- 330 μ.Χ.)



  7. Βυζαντινή εποχή (331 μ.Χ.- 1453)



    395 μ.Χ. Το ιερό ήταν σε χρήση για πάνω από 1000 χρόνια, ώσπου καταστράφηκε από τους Βησιγότθους.

  8. Οθωμανική εποχή (1453- 1821)



  9. Νεότερη και Σύγχρονη εποχή (1821 - )


    1882 Ξεκίνησαν οι ανασκαφές

Τι βλέπω;

Στον αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας είναι ευδιάκριτες 8 με 9 αρχιτεκτονικές φάσεις. Μετά την είσοδο ακολουθεί μια πλακόστρωτη ρωμαϊκή αυλή, στην οποία συγκεντρώνονταν οι πιστοί για να τιμήσουν την Αρτέμιδα Προπυλαία και τον Ποσειδώνα Πατρώο. Από το ναό αυτόν σώζεται μόνο η κρηπίδα στα δεξιά της εισόδου. Στα αριστερά της κατέληγαν δρόμοι από τα Μέγαρα και το λιμάνι καθώς υπήρχαν και δύο ρωμαϊκές αψίδες στις οποίες επάνω αναγραφόταν «Όλοι οι Έλληνες (αφιερώνουν) στις δύο θεές και στον αυτοκράτορα». Πίσω από τις αψίδες υπήρχαν κτίρια καθημερινών αναγκών. Ξεχωρίζουν επίσης η ρωμαϊκή κρήνη και η είσοδος στο ιερό μέσω ενός δωρικού πρόπυλου, όμοιο με αυτό της Ακρόπολης των Αθηνών. Τα προπύλαια αυτά είχαν 5 εισόδους και όπως φαίνεται από τη φθορά στο κατώφλι, η αριστερή χρησιμοποιείτο περισσότερο. Στα αριστερά του πρόπυλου υπάρχει ένα πηγάδι, το οποίο αποκαλείται «Καλλίχορον Φρέαρ», επειδή κατά την κλασική εποχή πιστευόταν ότι όταν έφτασε στην Ελευσίνα η θεά Δήμητρα, έκατσε στο σημείο αυτό. Στη συνέχεια υπάρχουν τα μικρά ιωνικά προπύλαια της ρωμαϊκής εποχής και η πομπική οδός που οδηγούσε στο τελεστήριο, το οποίο κανείς μη μυημένος δεν επιτρεπόταν να πλησιάσει. Δεξιά υπάρχει το ιερό του Πλούτωνα (Πλουτώνειο) και ο βράχος δεξιά ενδέχεται να είναι η «αγέλαστος πέτρα», αυτός με την είσοδο σπηλιάς που οδηγεί στον κάτω κόσμο. 

Τι δε βλέπω;

Σήμερα, η Ελευσίνα είναι μια υποβαθμισμένη πόλη, κυρίως λόγω ρύπανσης. Το μεγαλείο του αρχαίου παρελθόντος έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το παρόν της βιομηχανικής πόλης. Βρίσκεται στη μεγαλύτερη πεδιάδα της Αττικής (Θριάσιο πεδίο), γι’ αυτό και στην αρχαιότητα λατρευόταν ιδιαίτερα η Δήμητρα, θεά της γεωργίας και της γονιμότητας. Το ιερό της Δήμητρας και της Περσεφόνης ήταν πανελλήνιας εμβέλειας. Τα γνωστά «Ελευσίνια Μυστήρια» γίνονταν προς τιμή τους και συνδέονταν με την καρποφορία, την ευτυχία και τη μεταθανάτια ζωή. Τα Ελευσίνια Μυστήρια ήταν ιερές πράξεις (τα «Μικρά» κάθε άνοιξη και τα «Μεγάλα» κάθε φθινόπωρο) κεκλισμένων των θυρών και η αποκάλυψή τους ή ο χλευασμός επέσειε βαρύτατες ποινές, έως και θάνατο. Η τελετή των μυστηρίων γινόταν στο τελεστήριο και ήταν εντυπωσιακή με προσκεκλημένους ιερείς και άρχοντες πόλεων. Από το τελεστήριο σώζονται μόνο τα θεμέλια, αλλά η ανασκαφή έδειξε ότι υπάρχουν άλλα 4 βαθύτερα στρώματα κτιρίων, ξεκινώντας από τα Μυκηναϊκά χρόνια. Διέθετε 6 εισόδους, 42 κίονες και χωρούσε 3.000 θεατές. Πιθανότατα δεν είχε παράθυρα, αεριζόταν από άνοιγμα στην οροφή (οπαίον) και φωτιζόταν από τους αναμμένους δαυλούς.

Βιβλιογραφία

Κουτσάφτης Φ., (2000), Αγέλαστος Πέτρα, (ντοκυμαντέρ), Φ. Κουτσάφτης ΕΚΚ,
https://www.youtube.com/watch?v=CN5fZJCy0c4
Τελευταία επίσκεψη: 25/7/2015
Παπαγγελή Κ., (2012), Ελευσίνα, Υπουργείο Πολιτισμού,
http://odysseus.culture.gr/h/3/gh351.jsp?obj_id=2373
Τελευταία επίσκεψη: 25/7/2015
Φωκά Ι., Βαλαβάνης Π., (1994), Περίπατοι στην Αθήνα και την Αττική, τόποι, θεοί, μνημεία, Κέδρος
Camp J., (2001), The Archaeology of Athens, Yale University Press, New Haven and London