Παρθενώνας
  1. Προϊστορία (-1100 π.Χ.)



  2. Γεωμετρική εποχή (-1100- 800 π.Χ)



  3. Αρχαϊκή εποχή (800-479 π.Χ)


    Μετά το 490 π.Χ. ξεκινά να χτίζεται ο προ- Παρθενώνας. Κάηκε το 480 π.Χ. από τους Πέρσες πριν ολοκληρωθεί.



  4. Κλασική εποχή (478-323 π.Χ)



    447 π.Χ. Έναρξη κατασκευής

    438 π.Χ. Ολοκλήρωση

  5. Ελληνιστική εποχή (322- 31 π.Χ)



  6. Ρωμαϊκή εποχή (30 π.Χ.- 330 μ.Χ.)



  7. Βυζαντινή εποχή (331 μ.Χ.- 1453)


    Τον 4ο μ.Χ. αιώνα επισκευάστηκε και λίγο αργότερα μετετράπη σε χριστιανική εκκλησία με ανεπανόρθωτες ζημιές.



    1205 Κατά τη Λατινοκρατία μετατράπηκε σε Καθολικό ναό, αφιερωμένο στην Παναγία

  8. Οθωμανική εποχή (1453- 1821)



    1460 Μετατρέπεται σε τζαμί με μιναρέ.

    1687 Χρησίμευσε ως πυριτιδαποθήκη των Οθωμανών και ανατινάχτηκε από τους Ενετούς κατά την πολιορκία της Ακρόπολης.

  9. Νεότερη και Σύγχρονη εποχή (1821 - )


    Αρχές 19ου αιώνα ο λόρδος Έλγιν αποσπά πολλά γλυπτά του ναού.


    1833 Γίνεται σύμβολο του νέου ελληνικού βασιλείου

    1896 Ξεκινά η πρώτη αναστήλωση του Μπαλάνου

    1923 Ξεκινά η δεύτερη αναστήλωση του Μπαλάνου

Τι βλέπω;

Ο Παρθενώνας είναι ένας από τους μεγαλύτερους ναούς της αρχαιότητας με μήκος 69,5μ. και πλάτος 30,88μ. Είναι Δωρικός ναός με κάποια ιωνικά στοιχεία και αποτελείται από 13.400 μέλη Πεντελικού μαρμάρου. Τα κύρια χαρακτηριστικά του είναι δύο: 1) Η ευμετρία. Το πλάτος προς το μήκος είναι η χρυσή τομή 9 προς 4. Η ίδια ακριβώς αναλογία υπάρχει στη διάμετρο των κιόνων, στα μεταξύ τους διαστήματα και στο ύψος του ναού χωρίς τα αετώματα. 2) Οι εκλεπτύνσεις. Όλες οι οριζόντιες και κάθετες επιφάνειες του ναού έχουν καμπυλώσεις. Η κρηπίδα και ο στυλοβάτης (βλ. φωτό) έχουν μεγαλύτερο ύψος στο κέντρο κάθε πλευράς απ' ότι στις άκρες, πράγμα που δημιουργεί αρμονία με τον ορίζοντα. Οι κίονες είναι πιο παχείς προς τα κάτω κι έχουν κλίση προς τα μέσα. Ομοίως και οι τοίχοι του σηκού.  Όπως μια ευθεία γραμμή τραβηγμένη με το χέρι είναι πιο "ζωντανή" από αυτή που είναι τραβηγμένη με χάρακα, έτσι και οι εκλεπτύνσεις αυτές κάνουν το κτίριο να παίζει μόνο του με το φως και να είναι ένα ολοζώντανο μνημείο. Διαθέτει, επίσης, 92 μετόπες, οι οποίες απεικονίζουν τη Γιγαντομαχία, την Κενταυρομαχία, την Αμαζονομαχία και την Άλωση της Τροίας, όλες πρότυπα αγώνα για τους Αθηναίους. Η ζωφόρος, συνολικού μήκους 160 μέτρων, απεικονίζει την πομπή των Μεγάλων Παναθηναίων, τα οποία πραγματοποιούνταν κάθε 4 χρόνια προς τιμήν της Αθηνάς. Για πρώτη φορά αναπαρίστανται άνθρωποι πάνω σε ιερό κτίριο. Έτσι ο άνθρωπος εξισώνεται με το θεό και προκαλεί τα θεία, χαρακτηριστικό του "θράσους" της δημοκρατίας και της κλασικής εποχής. Τα αετώματα περιελάμβαναν 50 αγάλματα  και απεικόνιζαν τη γέννηση της Αθηνάς (δυτικό) και τη μάχη της με τον Ποσειδώνα (ανατολικό). Τέλος, οι κίονες αποτελούνται από επιμέρους κομμάτια, τα οποία εφαρμόζουν τέλεια μεταξύ τους δημιουργώντας τη συνέχεια των αρμών των κιόνων. Αυτή η αδιάσπαστη συνέχεια των αρμών γέννησε τη λέξη "αρμονία".  

Τι δε βλέπω;

Ο ναός είναι θεμελιωμένος στο θεμέλιο του προ- Παρθενώνα, ο οποίος καταστράφηκε από τους Πέρσες πριν ολοκληρωθεί. Οικοδομήθηκε στην περίοδο της οικονομικής και πολιτιστικής ακμής της πόλης με χρήματα κυρίως των Αθηναίων συμμάχων. Αρχιτέκτονες ήταν ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης, ενώ ο Φειδίας ήταν υπεύθυνος για το γλυπτικό τμήμα του έργου. Εντός του ναού υπήρχε το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς Παρθένου. Επίσης, εσωτερικά επιτρεπόταν να υπάρχουν μόνο παρθένες ιέριες, εξού και το όνομα Παρθενώνας. Ο ανεξάρτητος χώρος με τους 4 κίονες στα ανατολικά δε διέθετε βωμό, γεγονός που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ίσως χρησίμευε ως θησαυροφυλάκιο. Ο Παρθενώνας δεν είχε το μαρμάρινο λευκό χρώμα που βλέπουμε σήμερα. Αντίθετα, διέθετε ποικιλία χρωμάτων. Πολλά από τα γλυπτά του βρίσκονται σήμερα στο μουσείο της Ακρόπολης, κάποια στο Λούβρο, ενώ άλλα βρίσκονται στο Βρετανικό μουσείο, αφού τα αφαίρεσε βίαια ο λόρδος Έλγιν στις αρχές του 19ου αιώνα. Οι αναστηλωτικές εργασίες που εκπονούνται σήμερα έχουν δύο βασικούς πυλώνες: Ο πρώτος είναι η αντιμετώπιση της οξείδωσης του σιδερένιου οπλισμού της προηγούμενης αναστήλωσης, με αντίστοιχο τιτανίου. Ο δεύτερος είναι η καταγραφή, η τρισδιάστατη σάρωση και η σωστή τοποθέτηση των μελών και θραυσμάτων του ναού, τα οποία αριθμούν περίπου 17.000. 

Βιβλιογραφία

Κορρές Μ., (1988), Παρθενώνας, στο Εικαστική Παιδεία, τ. 5. σ.σ. 43-52, Ένωση Καθηγητών Καλλιτεχνικών Μαθημάτων
 
Κορρές Μ., (χ.α.), Τοπογραφικά ζητήματα της Ακροπόλεως, στο Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών, ΕΙΕ
http://www.eie.gr/archaeologia/Gr/chapter_more_3.aspx#2
Τελευταία επίσκεψη 7/8/2013
 
Φωκά Ι., Βαλαβάνης Π., (1994), Περίπατοι στην Αθήνα και την Αττική, τόποι, θεοί, μνημεία, Κέδρος
 
ΥΣΜΑ, (χ.α.), Υπηρεσία Αναστήλωσης Μνημείων Ακρόπολης,
http://www.ysma.gr
Τελευταία επίσκεψη 7/8/2013
 
Lumley J., (2011), Joanna Lumley's Greek Odyssey, episode 1, Channel 4